Icoon van de Heilige Katharina, naar een voorbeeld uit het Sinaïklooster geschilderd door zuster Theodora uit het klooster van de Moeder Gods Portaïtissa in Trazegnies, België.

H. Catharina van Alexandrië

Wie was de H. Catharina van Alexandrië?

Elke heilige wordt afgebeeld met een attribuut dat verwijst naar zijn/haar leven en/of sterven. De H. Catharina (ca. 287 - ca. 305) wordt meestal afgebeeld als een beeldschone jonge vrouw met een gebroken wiel met scherpe uitstekende punten (vandaar dat ze ook wel ‘Sint Catharina met het rad’ genoemd wordt). Soms heeft ze ook nog een palmtak (die verwijst naar de overwinning door de marteldood), een boek en schrijfstift (die verwijzen naar haar wijsheid en kennis) en een zwaard (vanwege haar vurigheid).

Ze was er vroeg bij

Catharina is een heilige uit het vroege christendom. Ze was afkomstig uit een welgestelde niet-christelijke familie in Alexandrië, Egypte. Volgens de overleveringen was zij een bijzonder mooie jonge vrouw. Zij zocht van jongs af aan naar waarheid, wijsheid en inzicht en bestudeerde met het oog daarop vragen omtrent filosofie en godsdienst. Nadat zij kennis had genomen van de inhoud van het christendom, ontdekte zij hierin de weg die naar waarheid en leven leidt en werd zij christen.

Geen angst

Toen Catharina 18 jaar oud was, begon keizer Maxentius de christenen te vervolgen (305-312). Catharina stapte zonder vrees op de keizer af om hem haar afkeuring over zijn wreedheden kenbaar te maken. In een twistgesprek met de keizer in een heidense tempel toonde zij aan dat de Romeinse goden afgoden waren. Omdat de keizer geen weerwoord had tegen Catharina’s argumenten, ontbood hij de vijftig meest prestigieuze filosofen van het Romeinse Rijk voor een dispuut met Catharina. Zij wist ze alle vijftig te overtuigen van de waarheid van het christelijke geloof. De keizer ontstak daarop in zo’n grote woede dat hij ze alle vijftig liet onthoofden.

Standvastig

Vervolgens probeerde keizer Maxentius, geïntrigeerd als hij was door Catharina, haar voor zich te winnen door haar aan te bieden om koningin te worden. Catharina weigerde echter resoluut, waarop hij haar liet geselen en in de gevangenis liet gooien.

Innemend

De vrouw van de keizer, Faustina, was ondertussen erg benieuwd geworden naar Catharina; roemruchte verhalen over haar deden de ronde na alles wat er gebeurd was. Toen de keizer eens op een veldtocht was, ging zij met een officier, Porphyrius genaamd, bij Catharina op bezoek in de gevangenis. Uiteindelijk bekenden zij alsmede de 200 soldaten van de wacht zich tot het christendom. Zij werden allen ter dood veroordeeld.

Trouw tot het einde

Om haar te martelen, werd Catharina op een wiel waar scherpe punten uitstaken vastgebonden. Maar toen het wiel begon te draaien, brak het, nog voor Catharina verwond was, in twee stukken. Uiteindelijk werd zij onthoofd.

Voorbeeld

Sinds de Middeleeuwen wordt de H. Catharina gerekend tot ‘De 14 Heilige Helpers’ en is ze patrones (voorbeeld- en beschermheilige) van o.a. de studenten en de wetenschappers, met name van de filosofen, alsmede van de verpleegkundigen. Ze was een bron van inspiratie voor Jeanne d’Arc.

Verder is ze patrones van de bibliothecarissen en bibliotheken, advocaten, predikers, sprekers in het openbaar en ongehuwde jonge vrouwen. De naam van het Catharijnenconvent (een voormalig klooster van de zusters van Catharina) te Utrecht komt van Catharina van Alexandrië. Tegenwoordig is het Utrechtse Catharijnenconvent een museum voor religieuze kunst. Vanwege het rad werd Catharina eveneens patrones van de molenaars, wagenmakers/ carrosseriebouwers, touwslagers en van spinners.

Feest

De H. Catharina (ofwel Sinte Cathrien) wordt herdacht op 25 november, dat tevens de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen (IDEVAW) is.